Uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej Stanisława i Karolinę Kaszyńskich – Brudzew, 22 grudnia 2025

Wójt Gminy Brudzew oraz dyrektor poznańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej zapraszają na uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej Stanisława i Karolinę Kaszyńskich na Placu Wolności w Brudzewie w dniu 22 grudnia 2025 r. Uroczystość rozpocznie się o godz. 11:00.

Stanisław Kaszyński (1903-1942) ur. się 16 listopada 1903 r. w Brudzewie jako syn Marianny i Andrzeja Kaszyńskich. Pracę rozpoczął w 1918 r. jako aplikant w urzędzie gminnym w Brudzewie. Do 1928 r. pracował jako urzędnik również w Karszewie, Piotrkowicach, Lubotyniu i Chełmnie nad Nerem, z którym ostatecznie związał się zawodowo i społecznie, pełniąc funkcje sekretarza i radnego Gminy. Aktywnie działał w Kole Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej i Związku Pracowników Administracji Gminnej Rzeczypospolitej Polskiej. W 1938 r. został uhonorowany Brązowym Krzyżem Zasługi. Po przegranej wojnie obronnej 1939 r. Kaszyńscy zostali wysiedleni do wsi Gaj. Stanisław Kaszyński zachował posadę w urzędzie gminnym z uwagi na znajomość języka niemieckiego, ale został zdegradowany na niższego urzędnika. W listopadzie 1941 r. Niemcy rozpoczęli w Chełmnie budowę obozu zagłady. Pierwsze transporty z więźniami przybyły już w grudniu. Kaszyński mając nadzieję na powstrzymanie masowych mordów, wysłał pierwsze pisma informujące o niemieckich zbrodniach dokonywanych na cywilnej ludności żydowskiej i romskiej. Skierował je do przedstawicielstw dyplomatycznych i Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Nawiązał też kontakt z lokalną komórką wywiadowczą ZWZ-AK, do której przekazywał meldunki. Dzięki pracy na stanowisku urzędnika miał dostęp do informacji dotyczących transportów do obozu i planów eksterminacji. W styczniu 1942 r. jeden z listów trafił w ręce Niemców. 31 stycznia Kaszyński został aresztowany i osadzony w pałacu na terenie obozu. Dwa dni później został zastrzelony podczas próby ucieczki.

Karolina Kaszyńska (1909-?1942) urodzona jako córka Heleny i Feliksa Posłowskich w Piotrkowicach. Po zamordowaniu męża została aresztowana w stanie zaawansowanej ciąży i osadzona w więzieniu dla kobiet w Łodzi, gdzie miała być przetrzymywana w okresie od 22 lutego do 15 czerwca 1942 r., kiedy to została przekazana do dyspozycji łódzkiego gestapo przy ul. Sterlinga. Okoliczności jej śmierci pozostają niewyjaśnione.

Tekst: Ewa Liszkowska